Rys historyczny GPW po 1989 roku

Podwalinami pod rozwój rynku kapitałowego w Polsce była ustawa z 1991 roku o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych. Prawo to umożliwiło utworzenie rynku papierów wartościowych bazującego na ramach zachodnich. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd została ukonstytuowana na podobieństwo swojego amerykańskiego odpowiednika Securities Exchange Commision. KPWiG miała wpływ na każdy element powstającego rynku kapitałowego. Wyrażała zgodę na publiczny obrót papierami wartościowymi, licencjonowała biura maklerskie oraz nakazywała i egzekwowała obowiązki informacyjne.

Powstał również Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, podmiot odpowiedzialny za rozliczanie transakcji między inwestorami.

Rozwój rynku papierów wartościowych rozpoczął się na przełomie roku 1990 i 1991, kiedy to Skarb Państwa przeprowadził pierwsze prywatyzacje akcji pięciu spółek: Tonsil S.A., Kable Śląskie S.A., Exbud S.A., Próchnik S.A. oraz Krosno S.A. poprzez oferty publiczne.  Dnia 12 kwietnia 1991 roku miesiąc po uchwaleniu przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustawy o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych minister przekształceń własnościowych i minister finansów reprezentujący Skarb Państwa podpisali akt założycielski Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. Cztery dni później - 16 kwietnia, odbyły się pierwsze notowania z udziałem 7 domów maklerskich.

Z czasem liczba spółek notowanych stopniowo się zwiększała. Na początku dominowały spółki prywatyzowane przez Skarb Państwa. Później pojawiały się również przedsiębiorstwa prywatne, których właściciele i zarządzający dostrzegli szansę osiągnięcia korzyści wynikających z oferty publicznej i wprowadzenia akcji do notowań na rynku giełdowym. Na koniec 1991 roku liczba spółek giełdowych wynosiła 9, w 1994 było to już 45, a w 1999 roku przekroczona została liczba 200 spółek. W roku 2005 notowanych juz było 255 spółek, w tym 7 zagranicznych.

W latach 1991-2005 KPWiG wydała łącznie 650 decyzji w sprawie wyrażenia zgody na wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu (bez decyzji o derywatach). Równolegle zostało złożonych 158 zawiadomień o wprowadzeniu papierów wartościowych do publicznego obrotu (bez uwzględnienia 14 zawiadomień w stosunku, do których KPWiG zgłosiła sprzeciw).

Ustawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi określała obszar funkcjonowania emitentów, inwestorów i różnego rodzaju instytucji pośredniczących i infrastrukturalnych. Spółka musiała uzyskać od Komisji tzw. dopuszczenie swoich papierów wartościowych do tego obrotu. Na wniosek emitenta lub w drodze sankcji administracyjnej, możliwe było również wycofanie papierów wartościowych z publicznego obrotu. Do roku 2005 do publicznego obrotu wprowadzone zostały papiery wartościowe 413 emitentów, a papiery 100 emitentów zostały wycofane z publicznego obrotu. Podczas tego okresu zostały przeprowadzone 544 oferty akcji nowych emisji o charakterze gotówkowym (w ramach zwykłego podwyższenia kapitału zakładowego) w publicznym obrocie o łącznej wartości ponad 30 mld zł. Równolegle przeprowadzono 114 ofert obligacji o wartości 9 mld zł. Liczba 113 ofert publicznych wyniosła ponad 24 mld zł. Liderami pod względem liczby przeprowadzonych w publicznym obrocie ofert akcji są spółki Computerland S.A. i Kredyt Bank S.A - po 14, kolejne pozycje zajmują Softbank S.A. i Fortis Bank S.A. — obie przeprowadziły po 8 publicznych ofert akcji. Akcje 89 podmiotów wprowadzono do publicznego obrotu bez przeprowadzenia żadnej oferty. Wzrostowi liczby emitentów towarzyszyła zmiana struktury inwestorów.

Coraz większego znaczenia nabierały fundusze emerytalne i fundusze inwestycyjne, wartość aktywów zgromadzonych przez OFE wyniosła w 2005 roku blisko 30% kapitalizacji krajowych spółek na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Rozwój inwestorów instytucjonalnych wpłynął na większe możliwości alokacji nowych emisji papierów wartościowych.

Wraz z rozwojem rynku rosło znaczenie giełdy, jako miejsca pozyskiwania kapitału przez przedsiębiorstwa, w 2005 roku było to 1,7 mld zł w ramach IPO i 5,6 mld zł poprzez nowe emisje.

Ustawy z 29 lipca 2005 roku o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu, ustawa o spółkach publicznych (Dz.U. Nr 184, poz. 1539) są głównymi aktami prawnymi organizującymi obecnie rynek kapitałowy. Ustawy te uwzględniały zmiany wymuszone przez wstąpienie Polski do Unii Europejskiej.

pitagoras

O Autorze
Artykuły